Tấm HCĐ đầu tiên của Việt Nam ở Asiad 20: Teqball ghi dấu, Karate nối nhịp

Ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam nữ môn Teqball tại Asiad 20, Nguyễn Hoàng Minh Tân và Trịnh Gia Nghi đánh bại cặp Dsouza Quimcy Joaquim – Beg Mohamed Anas Imran của Ấn Độ với tỉ số 2-0. Tấm HCĐ ấy là huy chương đầu tiên của đoàn thể thao Việt Nam tại kỳ đại hội lần này, đồng thời là tấm huy chương châu lục đầu tiên của Teqball Việt Nam.

Tôi xem lại trận đấu hai lần, theo thói quen giữ suốt nhiều năm: lần đầu để nắm diễn biến, lần sau để ghi từng pha chạm bóng vào sổ. Điều đọng lại nằm ở cách hai VĐV chuyển bóng qua lại trên mặt bàn cong. Bóng không được giữ, bóng chỉ được đưa đi, và mỗi lần bóng rời chân là một lần cả hai phải đoán trước vị trí của nhau.

Ở Teqball, kỹ thuật cá nhân mới chỉ là điều kiện cần; thứ quyết định ở nội dung đôi là khả năng đọc nhịp của người đứng cạnh mình.

Teqball kết hợp yếu tố của bóng đá và bóng bàn. VĐV thi đấu trên một chiếc bàn cong, dùng chân, đùi, ngực và đầu để đưa bóng sang phần bàn đối phương, không được dùng tay. Ở nội dung đôi, số lần chạm bóng được tính chung cho cả cặp trước khi bóng phải qua bàn, nên hai người buộc phải chia nhau nhịp chạm thay vì mỗi người giữ bóng theo cách riêng. Khả năng kiểm soát bóng, phản xạ và sự ăn ý vì thế không phải yêu cầu phụ, mà là toàn bộ nội dung thi đấu.

Asiad 20 là kỳ đại hội đầu tiên đưa Teqball vào chương trình thi đấu chính thức. Với Việt Nam, đây là môn còn xa lạ: chưa có hệ thống giải quốc gia đủ dày để tạo nguồn VĐV chuyên biệt, số điểm tập huấn đạt chuẩn thi đấu quốc tế rất ít, và phần lớn VĐV trưởng thành từ nền tảng bóng đá phong trào, futsal hoặc các sân chơi tự phát. Nói cách khác, Minh Tân và Gia Nghi bước vào đấu trường châu lục khi môn thi của mình chưa có sân nhà đúng nghĩa.

Sân không khán giả, nhưng tôi vẫn nghe thấy nhịp đập của cả một tập thể. Một đội Teqball quốc gia gọn đến mức khó tin: vài VĐV, một ban huấn luyện mỏng, một bộ phận truyền thông kiêm nhiệm. Mỗi tấm huy chương của nhóm nhỏ ấy vì thế có trọng lượng khác với huy chương ở những môn đã được đầu tư bài bản nhiều năm.

Nhịp của đoàn thể thao Việt Nam tại Asiad 20 không dừng ở đó. Ngay sau tấm HCĐ của Minh Tân và Gia Nghi, đội tuyển Teqball Việt Nam bỏ lỡ cơ hội giành thêm huy chương khi Bá Trường Giang và Lê Anh Khoa để thua cặp đôi Iraq ở trận tranh HCĐ nội dung đôi nam, sáng 20/9. Khoảng cách giữa một tấm huy chương và một trận thua trong cùng một buổi thi đấu, ở cùng một môn, cho thấy mức độ cạnh tranh tại sân chơi này sát đến mức nào.

Ở môn Karate, VĐV Bùi Ngọc Nhi giúp đoàn thể thao Việt Nam có thêm một tấm HCĐ nội dung Kata biểu diễn cá nhân nữ, cũng trong buổi sáng 20/9. Cô để thua võ sĩ chủ nhà Nhật Bản Ono Maho với tỉ số 0-5 ở trận mở màn, rồi lần lượt đánh bại Choi Haeun của Hàn Quốc 5-0 và Leong Wai Yee Shannon của Singapore 4-1 để giành huy chương.

Có những trận thua không nằm ở tỉ số, mà nằm ở ánh mắt họ khi rời sân. Tôi viết từ đó. Trận thua 0-5 trước Ono Maho không kết thúc hành trình của Ngọc Nhi, bởi thể thức Kata cho phép VĐV thua ở nhánh chính tiếp tục tranh huy chương qua nhánh phụ. Thể thức không xóa đi thất bại, nhưng nó đo được khả năng đứng dậy: từ mức 0-5 ở trận đầu, Ngọc Nhi nâng kết quả lên 5-0 rồi 4-1 ở hai trận sau. Đây là bước nối tiếp những dấu ấn cô đã tạo tại SEA Games 33 và các giải trẻ châu Á.

Tại Asiad 20, Ngọc Nhi vẫn còn cơ hội tranh thêm huy chương khi cùng đồng đội vào tứ kết Kata đồng đội nữ, gặp Nepal vào ngày 22/9.

Sau gần nửa ngày thi đấu, đoàn Trung Quốc vươn lên dẫn đầu bảng tổng sắp với 2 HCV, 4 HCB và 1 HCĐ; VĐV Lin Xinyu ở nội dung ba môn phối hợp nữ mang về tấm HCV đầu tiên cho đoàn này. Chủ nhà Nhật Bản xếp thứ hai với 2 HCV và 3 HCĐ. Macao, Hàn Quốc và Kazakhstan mỗi đoàn có 1 HCV, lần lượt xếp từ thứ ba đến thứ năm. Đoàn thể thao Việt Nam tạm đứng thứ chín với 2 HCĐ.

Vị trí ấy dễ bị đọc thành một khởi đầu chậm, và hai tấm HCĐ dễ bị xem là kết quả của những nội dung mà Việt Nam không có thế mạnh, nên khó nhân rộng. Cách đọc đó bỏ qua việc cả Teqball lẫn Kata cá nhân nữ đều thuộc nhóm nội dung mà đoàn Việt Nam không có lợi thế về số lượng VĐV dự giải. Ở những nội dung như vậy, huy chương đến từ việc một vài cá nhân được chuẩn bị đúng hướng, chứ không đến từ chiều sâu lực lượng.

Một điểm nữa mà bảng tổng sắp không thể hiện: thứ hạng toàn đoàn tại Asiad được quyết định bởi HCV trước tiên, nên hai tấm HCĐ không nói lên vị thế thực của một nền thể thao. Chúng chỉ ra nội dung nào đang có VĐV đủ khả năng chen vào nhóm đầu châu lục, và nội dung nào cần thêm thời gian.

Với Teqball, việc môn này mới xuất hiện ở Asiad không có nghĩa các đối thủ cũng mới. Nhiều quốc gia trong khu vực và châu lục đã tổ chức giải quốc gia, đưa VĐV đi thi đấu quốc tế thường xuyên từ trước khi Teqball vào chương trình đại hội. Tấm HCĐ của Minh Tân và Gia Nghi vì thế đến từ một nhóm nhỏ chấp nhận tập luyện trong điều kiện thiếu thốn hơn đối thủ, chứ không từ may mắn.

Tín hiệu nội bộ đáng theo dõi trong những ngày tới nằm ở hai điểm: tứ kết Kata đồng đội nữ gặp Nepal ngày 22/9, và các nội dung còn lại của Teqball, nơi khoảng cách giữa huy chương và trận thua chỉ tính bằng vài pha chạm bóng. Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở những kỳ đại hội trước, các môn mới thường đi qua đúng một chu kỳ như thế này: có huy chương đầu tiên, rồi bước vào giai đoạn khó nhất — giữ được nguồn VĐV và lịch thi đấu đều đặn.

Từ bài đăng bị chế giễu đến loạt bài được đọc, tôi học được: sự thật không bao giờ lỗi nhịp. Điều tôi chờ ở những ngày tiếp theo không phải một bảng tổng sắp đẹp hơn, mà là dấu hiệu cho thấy những môn chưa có sân nhà đang bắt đầu có lộ trình.