Bóng đá Việt Nam sắp đá, nhưng sóng truyền hình chưa chắc có: Bài toán bản quyền FIFA ASEAN Cup và Asiad 20

Chỉ còn vài tuần nữa, đội tuyển Việt Nam bước vào FIFA ASEAN Cup 2026 với lịch thi đấu dày đặc: gặp Philippines (26/9), Thái Lan (29/9) và Pakistan (2/10). Cùng lúc, Đại hội Thể thao châu Á (Asiad 20) diễn ra từ 19/9 đến 4/10, với đoàn thể thao Việt Nam đặt mục tiêu 4-6 HCV và lọt vào top 20. Nhưng người hâm mộ có thể không được xem trực tiếp bất kỳ trận đấu nào – bởi bản quyền truyền hình cho cả hai giải đấu vẫn chưa được chốt. Đây không phải lần đầu tiên bản quyền thể thao trở thành vấn đề nóng. Nhưng với bối cảnh đội tuyển vừa giành chức vô địch Đông Nam Á (theo nguồn tin) và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt từ người hâm mộ, việc sóng truyền hình có thể “tối” lại càng gây bức xúc. Theo thông tin từ VietNamNet, một đài truyền hình lớn của Việt Nam đang “gần như chốt” thương vụ mua bản quyền FIFA ASEAN Cup 2026. Tuy nhiên, mức giá cụ thể không được tiết lộ; phía đài chỉ cho biết đang đàm phán “ở mức giá hợp lý”. Vấn đề nằm ở chỗ giải đấu năm nay do FIFA trực tiếp tổ chức – khác với các kỳ trước do AFF quản lý – khiến quy trình thương thảo “phức tạp hơn nhiều”. Điều đáng nói: không một đơn vị nào ở khu vực Đông Nam Á sở hữu bản quyền giải đấu này. Đây là tín hiệu cho thấy sự định giá hoặc cấu trúc gói bản quyền của FIFA chưa phù hợp với thị trường khu vực. Việt Nam, với lượng khán giả bóng đá đông đảo và cuồng nhiệt, được xem là “người mua tiềm năng số một” để phá vỡ thế bế tắc. Sau khi mua, đài truyền hình dự kiến sẽ chia sẻ bản quyền cho các đơn vị trong nước – một phương án giúp giảm chi phí và đảm bảo người dân có thể xem. Trong khi đó, bản quyền Asiad 20 rơi vào tình trạng “rất khó khăn”. Nhật Bản từng mua bản quyền gói đa môn – nhưng thương vụ bị đình trệ. Với 43 môn thi, 469 nội dung, chi phí bản quyền Asiad quá lớn so với ngân sách của nhiều đài truyền hình châu Á. Việt Nam cũng không ngoại lệ: một lãnh đạo đài truyền hình xác nhận cuộc đàm phán đang bế tắc. Hệ quả trước mắt: người hâm mộ Việt Nam nhiều khả năng sẽ không được xem trực tiếp các trận đấu của đội tuyển bóng đá nam tại Asiad lẫn FIFA ASEAN Cup. Đây là kịch bản tồi tệ nhất, khi cả hai giải đấu diễn ra trong cùng giai đoạn tháng 9-10, nhu cầu theo dõi thể thao tăng cao. Xét từ góc độ phiên bản quyền, việc FIFA tập trung hóa quyền thương mại cho các giải đấu cấp châu lục/khu vực là xu hướng tất yếu. FIFA muốn tối đa hóa doanh thu, nhưng đi kèm là mức giá cao hơn so với thời AFF nắm quyền. Các thị trường mới nổi như Đông Nam Á – nơi sức mua có hạn – phải đối mặt với lựa chọn khó khăn: hoặc trả giá cao, hoặc mất sóng. Liệu có cách nào thoát khỏi bế tắc? Phương án khả dĩ nhất là đài truyền hình Việt Nam hoàn tất mua gói bản quyền FIFA ASEAN Cup đúng hạn, sau đó ký hợp đồng phụ với các đài địa phương để phát sóng rộng rãi. Với Asiad, giải pháp thường thấy là phát lại (highlight) hoặc phát sóng chậm – không lý tưởng, nhưng ít nhất giúp người hâm mộ không bị mất hút hoàn toàn. Dù vậy, vẫn tồn tại một điểm mù: liệu FIFA có chấp nhận giảm giá để giải cứu thị trường, hay cứng nhắc giữ nguyên mức phí? Những ngày tới sẽ là thử thách cho cả nhà đàm phán lẫn người hâm mộ. Nếu bản quyền không được giải quyết, tiếng nói từ cộng đồng sẽ đổ dồn về phía các đài truyền hình và cơ quan quản lý thể thao – chứ không phải FIFA. Bởi người hâm mộ Việt Nam từng quen với việc được xem miễn phí các trận đấu lớn của đội tuyển, và kỳ vọng đó rất khó thay đổi. Về mặt chuyên môn, đội tuyển Việt Nam dưới thời HLV Kim Sang Sik đã chốt kế hoạch tập trung cho FIFA ASEAN Cup. Lịch thi đấu 3 trận trong vòng chưa đầy một tuần đặt ra bài toán xoay tua cầu thủ nặng nề. Đối thủ Thái Lan và Philippines là những kẻ thù quen thuộc, trong khi Pakistan gây tò mò khi xuất hiện trong khuôn khổ ASEAN – có thể là đội khách mời hoặc một sự nhầm lẫn trong thông tin. Dù sao, bóng đá Việt Nam đang ở giai đoạn hưng phấn: vừa vô địch khu vực, lực lượng ổn định, sự ủng hộ của khán giả rất lớn. Song chính sự hưng phấn đó càng làm tăng áp lực lên các nhà đài: nếu để người hâm mộ không thể xem trực tiếp, tổn hại uy tín sẽ rất nặng nề. Tóm lại, câu chuyện bản quyền FIFA ASEAN Cup và Asiad 20 phản ánh một thực tế khắc nghiệt của ngành thể thao: sự dịch chuyển quyền lực từ các liên đoàn khu vực lên FIFA và IOC, đi kèm với chi phí đội lên. Việt Nam, với vị thế ngày càng cao trên bản đồ bóng đá châu lục, sẽ phải tìm cách thích nghi – hoặc chấp nhận cảnh người hâm mộ “bật TV nhưng không thấy đội nhà”. Hy vọng rằng trong những ngày tới, một thỏa thuận sẽ được chốt. Nhưng nếu không, đây sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh cho cách tiếp cận bản quyền thể thao của cả khu vực.